Trong thực tiễn làm nghề, không ít kế toán bị xử phạt chỉ vì những sai sót tưởng chừng rất nhỏ trên tờ khai thuế. Điều đáng nói là phần lớn các sai sót đó không xuất phát từ sự cố tình vi phạm, mà từ việc chưa hiểu đúng bản chất pháp lý của “tờ khai thuế” – một khái niệm nghe thì quen thuộc nhưng lại là căn cứ quan trọng trong toàn bộ cơ chế tự khai – tự tính – tự nộp. Dưới đây là phần chia sẻ chi tiết của thầy Nguyễn Ngọc Minh, giúp làm rõ bản chất của tờ khai thuế và những vấn đề thực tiễn kế toán thường vướng phải.
Link bài phân tích của thầy Nguyễn Ngọc Minh – Chuyên gia hàng đầu về Thuế:
1. Định nghĩa về tờ khai thuế – Căn cứ pháp lý rất rõ nhưng nhiều người bỏ qua
Theo thầy Nguyễn Ngọc Minh chia sẻ, pháp luật đã có một định nghĩa rất rõ ràng về tờ khai thuế. Tuy nhiên, chính vì quá đơn giản nên nhiều người lại không chú ý, dẫn đến những sai sót đáng tiếc.
Thực tế thời gian qua có nhiều doanh nghiệp bị xử phạt do khai sai tờ khai thuế giá trị gia tăng, đặc biệt là các trường hợp không kê khai hóa đơn đầu vào phục vụ hoạt động không chịu thuế. Đến khi cơ quan thuế xử phạt thì doanh nghiệp không biết cách giải trình hay phản biện.
Trong khi đó, nếu hiểu đúng bản chất của tờ khai thuế, nhiều trường hợp xử phạt đã có thể tránh được.
2. Tờ khai thuế phải theo mẫu của Bộ Tài chính
Tờ khai thuế là văn bản theo mẫu do Bộ Tài chính ban hành. Doanh nghiệp không được tự ý thiết kế hay tự kẻ mẫu tờ khai.
Việc kê khai thuế luôn phải thực hiện trên biểu mẫu chuẩn. Không tồn tại khái niệm tự xây dựng mẫu tờ khai riêng. Chính vì vậy, việc hiểu đúng và sử dụng đúng mẫu biểu là yêu cầu bắt buộc trong tuân thủ pháp luật thuế.
Hiện nay, ví dụ đối với thuế giá trị gia tăng, vẫn tồn tại các mẫu theo các thông tư khác nhau. Nếu doanh nghiệp sử dụng mẫu đã hết hiệu lực thì tờ khai đó không còn giá trị pháp lý.
3. Ba phương thức nộp tờ khai thuế
Theo quy định, doanh nghiệp có ba phương thức nộp tờ khai thuế:
- Nộp bằng phương thức điện tử.
- Nộp qua đường bưu điện (bản giấy).
- Nộp trực tiếp tại cơ quan thuế.
Trong đó, khi nộp bằng bản giấy, doanh nghiệp vẫn phải sử dụng đúng mẫu theo quy định. Việc nộp bản giấy là quyền của người nộp thuế và cơ quan thuế có trách nhiệm tiếp nhận.
Thầy Minh nhấn mạnh rằng quyền lựa chọn phương thức nộp thuộc về người nộp thuế. Cơ quan thuế không có quyền từ chối tiếp nhận nếu người nộp thuế thực hiện đúng quy định.
4. Hoạt động không chịu thuế GTGT có cần đưa lên tờ khai thuế không?
Một nguyên tắc quan trọng mà thầy Minh phân tích là: tờ khai thuế chỉ bao gồm những thông tin liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế của sắc thuế đó.
Ví dụ:
Trên tờ khai thuế giá trị gia tăng không có chỉ tiêu về chi phí tiền lương. Lý do rất đơn giản: tiền lương không liên quan đến việc xác định số thuế giá trị gia tăng phải nộp.
Từ nguyên tắc này, thầy Minh đặt vấn đề: nếu một hóa đơn đầu vào phục vụ cho hoạt động không chịu thuế, tức là không liên quan đến việc tính toán thuế GTGT đầu ra – đầu vào để xác định số thuế phải nộp, thì về bản chất nó không làm phát sinh nghĩa vụ thuế GTGT. Mà đã không liên quan đến nghĩa vụ thuế đang kê khai, thì không có lý do gì phải đưa lên tờ khai. Vấn đề nằm ở chỗ phải hiểu đúng định nghĩa và phạm vi của tờ khai thuế, chứ không phải đưa tất cả mọi hóa đơn vào một cách máy móc.
Theo phân tích của thầy Nguyễn Ngọc Minh, tờ khai thuế có định nghĩa và phạm vi rất rõ ràng: đó là văn bản theo mẫu của Bộ Tài chính và chỉ phản ánh những thông tin phục vụ việc xác định nghĩa vụ thuế tương ứng.
Việc không hiểu đúng bản chất này dẫn đến nhiều trường hợp bị xử phạt một cách đáng tiếc. Vì vậy, kế toán cần nắm chắc:
- Tờ khai phải đúng mẫu.
- Được lựa chọn phương thức nộp theo quy định.
- Chỉ kê khai những thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế cần xác định.
Hiểu đúng bản chất của tờ khai thuế chính là nền tảng để tránh những sai sót không đáng có trong thực tiễn hành nghề.