Câu hỏi: Trong cùng một khoảng thời gian nhất định thì công ty có được ký cam kết bán hàng với cùng một khách hàng, cùng một mặt hàng với các mức chiết khấu, cam kết hậu mãi khác nhau không?
Ví dụ: Hợp đồng có phụ lục 1 cam kết từ tháng 1 đến tháng 12. Sau đó, từ tháng 9 đến tháng 11 có phụ lục 2 cam kết cho chính khách hàng đó, cùng mặt hàng đó nhưng mức hậu mãi khác nhau.
Trả lời:
Để trả lời đúng câu hỏi này, trước hết cần tách bạch rất rõ bản chất của giao dịch đang được nói đến là gì. Theo phân tích của chuyên gia Nguyễn Ngọc Minh, nhiều người khi nhìn thấy việc thay đổi mức quyền lợi của khách hàng trong cùng một giai đoạn thì lập tức cho rằng như vậy là “không được”, hoặc cho rằng một khi đã cam kết rồi thì không thể sửa nữa. Nhưng thực tế, cách hiểu đó chưa đi vào bản chất kinh tế của giao dịch.
Xem video phân tích chi tiết từ thầy Nguyễn Ngọc Minh – Chuyên gia hàng đầu về Thuế tại:
Điểm cần hiểu đầu tiên là: cho dù doanh nghiệp đặt tên là hậu mãi, hỗ trợ bán hàng hay quyền lợi thêm cho khách, thì chốt lại về mặt kinh tế vẫn là lợi ích của bên mua đang được điều chỉnh trong quá trình thực hiện hợp đồng. Mà đã là lợi ích được các bên thỏa thuận với nhau, thì về nguyên tắc, hoàn toàn có thể thay đổi.
Theo chuyên gia Nguyễn Ngọc Minh, trong quan hệ thương mại, điều cốt lõi không nằm ở chỗ “hôm trước đã nói thế này thì hôm nay có được nói khác đi không”, mà nằm ở chỗ: hai bên có cùng đồng thuận thay đổi hay không. Nếu quyền lợi của người mua được điều chỉnh lại trong quá trình thực hiện, và người mua chấp nhận sự thay đổi đó, thì về bản chất đây vẫn là một thỏa thuận dân sự – thương mại bình thường.
Nói cách khác, cùng một khách hàng, cùng một mặt hàng, trong cùng một khoảng thời gian, doanh nghiệp hoàn toàn có thể điều chỉnh mức hậu mãi hoặc mức chiết khấu thương mại. Việc thay đổi này có thể xuất phát từ chính sách bán hàng từng thời kỳ, từ biến động của thị trường, từ chiến lược giữ khách, hoặc từ việc doanh nghiệp cần tái cơ cấu biên lợi nhuận. Những điều đó đều là thực tế kinh doanh bình thường.
Theo cách phân tích của thầy Minh, thị trường luôn biến động. Hôm nay một mức giá, ngày mai có thể đã là một mức giá khác. Một chính sách bán hàng được công bố ở thời điểm đầu năm chưa chắc còn phù hợp vào quý IV. Khi lợi ích kinh tế thay đổi, doanh nghiệp điều chỉnh lại thỏa thuận với khách hàng là điều hoàn toàn có thể xảy ra. Vấn đề không phải là “có được thay đổi không”, mà là thay đổi đó có được khách hàng đồng ý hay không.
Và bằng chứng quan trọng nhất của sự đồng ý đó chính là chữ ký của khách hàng trên phụ lục hợp đồng. Khi hai bên cùng ký phụ lục điều chỉnh, điều đó có nghĩa là cả hai bên đã chấp thuận việc thay đổi mức quyền lợi so với thỏa thuận trước đó. Vì vậy, về bản chất pháp lý, đây không phải là hành vi sai, mà là một sự điều chỉnh hợp lệ trong quá trình thực hiện hợp đồng.
Tuy nhiên, ở đây cần phân biệt rất rõ một điểm mà chuyên gia Nguyễn Ngọc Minh nhấn mạnh: phải xác định xem doanh nghiệp đang áp dụng chiết khấu thương mại hay đang thực hiện chương trình khuyến mại.
Nếu đây là chiết khấu thương mại, tức là chính sách giá, chính sách chiết khấu được thỏa thuận riêng với từng khách hàng, thì doanh nghiệp hoàn toàn có thể thay đổi. Bởi chiết khấu thương mại là quan hệ thỏa thuận song phương. Khi hợp đồng hoặc việc thực hiện hợp đồng chưa kết thúc, các bên hoàn toàn có quyền đàm phán lại mức chiết khấu, miễn là có sự đồng thuận của cả hai bên.
Ví dụ, ban đầu doanh nghiệp cam kết rằng nếu khách hàng mua đến một mức doanh số nhất định thì sẽ được chiết khấu 5%. Sau một thời gian thực hiện, doanh nghiệp thấy mức đó không còn phù hợp và muốn điều chỉnh xuống còn 3%. Nếu khách hàng đồng ý và hai bên ký phụ lục, thì việc thay đổi đó là hoàn toàn có thể thực hiện.
Bản chất ở đây là: thỏa thuận chưa hoàn tất thì các bên vẫn có quyền sửa đổi. Và vì đã có phụ lục ký kết, nên không thể nói là doanh nghiệp tự ý thay đổi một chiều.
Ngược lại, nếu vấn đề đang nói đến là chương trình khuyến mại theo nghĩa công bố công khai ra thị trường, thì cách xử lý sẽ khác. Bởi lúc này doanh nghiệp không còn làm việc riêng với từng khách hàng nữa, mà đang công bố một chương trình một chiều cho công chúng hoặc cho một nhóm khách hàng rộng hơn. Khi đã công bố công khai, việc thay đổi không còn đơn giản là ký thêm phụ lục, mà phải thực hiện lại các thủ tục công bố hoặc điều chỉnh chương trình theo quy định.
Nói cách khác, khuyến mại vẫn có thể thay đổi, nhưng thủ tục thay đổi sẽ chặt chẽ và phức tạp hơn nhiều so với chiết khấu thương mại. Lý do là vì khuyến mại gắn với thông tin đã công bố ra bên ngoài, nên nếu muốn sửa, doanh nghiệp không thể chỉ âm thầm sửa trong nội bộ mà phải thực hiện lại các bước thông báo hoặc công bố lại theo quy định.
Vì vậy, nếu cơ quan thuế hoặc người làm kế toán nói một cách cứng nhắc rằng “đã ban hành rồi thì không được thay đổi”, thì cách hiểu đó là chưa chính xác. Theo chuyên gia Nguyễn Ngọc Minh, vấn đề không nằm ở chỗ “thay đổi được hay không”, mà nằm ở chỗ anh đang thay đổi loại chính sách nào và anh có làm đúng thủ tục tương ứng hay không.
Từ đó có thể rút ra kết luận rất rõ như sau: nếu doanh nghiệp đang áp dụng chiết khấu thương mại cho từng khách hàng, thì trong cùng một khoảng thời gian, với cùng một khách hàng, cùng một mặt hàng, doanh nghiệp vẫn có thể ký các phụ lục điều chỉnh mức quyền lợi khác nhau, miễn là khách hàng đồng thuận và việc thay đổi được thể hiện rõ bằng văn bản. Còn nếu đó là chương trình khuyến mại đã công bố công khai, thì vẫn có thể thay đổi, nhưng doanh nghiệp phải thực hiện lại thủ tục công bố hoặc điều chỉnh chương trình theo đúng quy định.
Do đó, không phải cứ thay đổi quyền lợi của khách hàng là sai.
Cái cần nhìn không phải là “có hai mức hậu mãi”, mà là đó là thỏa thuận song phương hay chương trình khuyến mại công khai, và việc thay đổi có được khách hàng chấp thuận hay không.
Trên đây là toàn bộ chia sẻ độc quyền của thầy Nguyễn Ngọc Minh trong khóa học Hành nghề Thuế chuyên sâu tại VisioEdu. Tìm hiểu và đăng ký nhận tư vấn khóa học tại: Khóa học Hành nghề Thuế chuyên sâu – Giải mã mọi bí ẩn về thuế
Xem thêm:
>>> Tiền thưởng Tết năm 2025 trả vào năm 2026 có được tính vào chi phí được trừ?
>>> Lương tháng 12 chi trả vào tháng 1/2026 thuế thu nhập cá nhân tính thế nào?